و يا بقول ولتر فرانسوى : جهان از يك دستگاه ساعت كمتر نيست و همچنانكه وجود دستگاه ساعت را بدون ساعت‌ساز نمىتوان فرض كرد وجود جهان را هم بدون آفريدگار نمىتوان تصور نمود پس از جملاتى مكالمه‌اى فرض كرده ميان يك نفر فيلسوف با طبيعت . . . هنگامى كه فيلسوف از بعض امور طبيعت تعجب مىكند طبيعت به او مىگويد : فرزند اين تعجب به تو از آن راه دست داده كه نام مرا به غلط گذاشته‌اند ، و مرا طبيعت ناميده‌اند و حال آنكه من سرا پا صنعتم [ يعنى در طبيعت دست صانع آشكارا ديده مىشود ] « به نقل از سير حكمت در اروپا ج 2 ص 173 » . و يا بقول بعضى ديگر از دانشمندان : هستى همانند كتابى است كه از آغاز تا به انجام يك هدف را دنبال مىكند و بقول استاد متفكر و شهيد والامقام آية اللّه مطهرى : اجزاء جهان ارتباط ارگانيكى و زنده دارند همانند بدن انسان نه ارتباط ميكانيكى و جامد همانند قطعات ماشين كه هيچ‌كدام از ديگرى خبر ندارد . و از همه بالاتر سخنى است كه به على ( عليه السلام ) امام عارفان نسبت داده شده كه مىفرمايد : أ تزعم انك جرم صغير * و فيك انطوى العالم الاكبر و انت الكتاب المبين الذي * با حرفه يظهر المضمر پس در هستى هماهنگى و انسجام وجود دارد و بقول سعدى شيرين سخن : جهان چون چشم و خط و خال و ابرو است * كه هر چيزش به جاى خويش نيكو است